ید درمانی چیست؟
ید درمانی یا درمان با ید رادیواکتیو (I-131) یکی از مؤثرترین و کمتهاجمیترین روشهای درمان بیماریهای غده تیروئید است. در این روش، بیمار ید رادیواکتیو را بهصورت خوراکی مصرف میکند و پس از جذب از دستگاه گوارش، بهطور اختصاصی توسط سلولهای بافت تیروئید در مری جذب میشود. پرتوهای ید-۱۳۱ باعث تخریب کنترلشده سلولهای غیرطبیعی یا بیشفعالی تیروئید میشوند. چون ید رادیو اکتیو توسط سلول های تیروئیدی جذب میشوند درمان به صورت هدفمند شکل میگیرد واز تخریب سایر بافت های سالم جلوگیری میکند.
این روش برای درمان پرکاری تیروئید، گواتر سمی و همچنین از بین بردن باقیمانده بافت تیروئید یا برخی سرطانهای تیروئید پس از جراحی کاربرد دارد.
ید درمانی برای درمان سرطان های غده ی تیروئید، پرکاری تیروئید و گواتر سمی به عنوان یک روش غیر تهاجمی استفاده میشود و امروزه در دنیا جایگزین بسیاری از جراحی های پرخطر این بیماری ها شده است.
درمان با ید رادیواکتیو (ید درمانی)
غده تیروئید یک غده درونریز در قسمت جلوی گردن است که با تولید و ترشح مداوم هورمونهای تیروئیدی، نقش مهمی در تنظیم متابولیسم، رشد، تکامل و بسیاری از عملکردهای حیاتی بدن ایفا میکند.
با توجه به تشخیص و نظر پزشک بیماری هایی مانند سرطان تیروئید و یا تیروئید پرکار میتوانند با ید درمانی معالجه شوند.
ید رادیواکتیو چیست؟
ید یک عنصر شیمیایی است که در طبیعت و در برخی مواد غذایی به عنوان ماده ی معدنی یافت میشود. بیشتر ید موجود در رژیم غذایی شما به غده تیروئید میرود. ید رادیواکتیو (که همان ید طبیعی است که رادیواکتیو شده است) به همین ترتیب به تیروئید شما میرود. ید رادیواکتیو معمولا به شکل یک کپسول به شما داده میشود. با بلعیدن آن، ید توسط غده ی تیروئید جذب میشود. سپس دوز کمی از پرتو در سلول های تیروئید متمرکز شده و آن ها را از بین می برد.
چرا باید تحت درمان با ید رادیواکتیو (ید-۱۳۱) قرار بگیرم؟
درمان با ید رادیواکتیو (ید-۱۳۱) خطر عود سرطان تیروئید را کاهش میدهد و در صورت بازگشت بیماری، میتواند به درمان آن کمک کند. هدف اصلی این درمان، از بین بردن سلولهای تیروئید یا سلولهای سرطانی باقیمانده پس از جراحی است.
در جراحی تیروئیدکتومی، به دلیل قرار گرفتن غده تیروئید در مجاورت اعصاب کنترلکننده حنجره و غدد پاراتیروئید، جراح ممکن است برای کاهش خطر آسیب به این ساختارها، مقدار بسیار کمی از بافت تیروئید را باقی بگذارد. ید رادیواکتیو این سلولهای باقیمانده را هدف قرار میدهد و احتمال عود بیماری را کاهش میدهد.
نیاز به مشاوره دارید؟
آیا ید رادیواکتیو خطر ناک است؟| عوارض و خطرات ید درمانی برای اطرافیان و بیمار
این نوع درمان سالهاست که برای درمان سرطان تیروئید استفاده میشود و بسیار ایمن است. همینطور ید رادیواکتیو بیش از ۸۰ سال است که یک درمان موفق برای پرکاری تیروئید بوده است.
اگرچه هیچ روش درمانی کاملاً بدون خطر نیست، اما احتمال بروز عوارض جدی یا افزایش خطر ابتلا به سایر سرطانها برای بیمار بسیار پایین است. در اغلب بیماران، مزایای درمان با ید رادیواکتیو بهمراتب بیشتر از خطرات احتمالی آن است.
درمدتی که دارو در بدن است، تشعشعاتی مانند اشعه ایکس از بدن ساطع میشود. اقدامات احتیاطی برای محافظت از سایر افراد به خصوص زنان باردار و کودکان خردسال ضروری میباشد.
پس از ید درمانی مقدار کمی از ماده رادیواکتیو برای چند روز از طریق بزاق، ادرار، عرق و سایر ترشحات بدن دفع میشود.
به همین دلیل، تماس نزدیک و طولانیمدت با دیگران، بهویژه کودکان، زنان باردار و نوزادان، باید برای مدت مشخصی که پزشک توصیه میکند محدود شود.
باید ها و نباید های بعد از ید درمانی برای محافظت از اطرافیان:
نکته مهم: این توصیهها بهصورت کلی و تقریبی ارائه میشوند و ممکن است بسته به دوز دریافتی، شرایط بیمار، نظر پزشک معالج و دستورالعمل هر مرکز درمانی متفاوت باشند. ملاک نهایی، دستور پزشک معالج و توصیه های بخش پزشکی هستهای است.
در کشورهای مختلف و مراکز درمانی مختلف نیز ممکن است زمانبندی این محدودیتها کمی فرق کند. به طور معمول، توصیه میشود تا حدود ۲ تا ۳ هفته فاصله مناسب از دیگران، بهویژه زنان باردار و کودکان، رعایت شود و در صورت امکان از تماس نزدیک و طولانیمدت خودداری گردد. همچنین در بسیاری از موارد، توصیه میشود بیمار تا حدود ۲ تا ۳ هفته تنها بخوابد.
در 4 روز اول پس از ید درمانی:
از توالت به صورت نشسته استفاده کنید و پس از استفاده از توالت، دوبار سیفنون را بکشید و درب آن را ببندید، از استفاده سریع از شوینده های شیمیایی تا 15 دقیقه بعد خود داری کنید.
از حوله و دستمال ومسواک جداگانه استفاده کنید.
از کارد و چنگال و ظروف غذاخوری مشترک استفاده نکنید، مگر اینکه قبلاً شسته شده باشند و دوبار آب کشی شده باشند.
از تهیه غذا وآشپزی مخصوصا غذاهایی که شامل دست زدن زیاد به غذا است، مانند تهیه نان، خودداری کنید.
پس از استفاده از توالت و قبل از لمس هرگونه غذا و نوشیدنی، به شستن دستها توجه ویژه داشته باشید.
لطفاً ملحفهها و حولههای خود را در پایان ۴ روز و سپس در پایان محدودیتها، قبل از اینکه دوباره با دیگران به اشتراک بگذارید، عوض کنید.
برای افرادی که به ندرت میبینید (در مغازهها، وسایل حمل و نقل عمومی و غیره) هیچ محدودیتی وجود ندارد.
اگر با یک نفر از ماشین مشترک استفاده میکنید، ممکن است لازم باشد برای چند روز از این کار اجتناب کنید.
نکات ضروری مراقب های بعد از ید درمانی:
-حداقل ۶ ماه پس از درمان نباید خون اهدا کنید تا سطح تیروئید خون ثابت شود.
۱۲ ماه پس از درمان از بارداری خودداری کنید.اگر در این مدت باردار شدید، باید فوراً به پزشک خود اطلاع دهید که تحت درمان با ید رادیواکتیو قرار گرفتهاید. انجام آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون تیروئید بسیار مهم است زیرا این هورمون باید در دوران بارداری کنترل شود.
قبل از درمان باید شیردهی را متوقف کنید و پس از آن دوباره شروع نکنید.
آقایان باید ۴ ماه پس از درمان از اقدام برای بچهدار شدن خودداری کنند
آمادگی های قبل از ید درمانی چیست؟
مهمترین آمادگیهای قبل از ید درمانی عبارتاند از:
رعایت رژیم غذایی کمیُد به مدت ۱ تا ۲ هفته قبل از درمان (در صورت تجویز پزشک).
قطع برخی داروهای تیروئید یا سایر داروهای حاوی ید طبق نظر پزشک.
انجام آزمایشهای لازم مانند آزمایش خون، تست بارداری (در زنان در سن باروری) و سایر بررسیهای درخواستی.
اطلاع دادن به پزشک در صورت بارداری، شیردهی یا احتمال بارداری.
قطع شیردهی پیش از شروع درمان و عدم ازسرگیری آن برای همان بارداری.
نوشیدن مایعات کافی قبل و بعد از درمان، مگر اینکه پزشک محدودیتی برای شما در نظر گرفته باشد.
همراه داشتن مدارک پزشکی شامل نتایج آزمایشها، گزارش پاتولوژی، گزارش جراحی و فهرست داروهای مصرفی در روز مراجعه.
نکته: تمام بیماران به آمادگیهای یکسان نیاز ندارند. مدت رژیم کم یُد، زمان قطع داروها و سایر اقدامات، بر اساس نوع بیماری و نظر پزشک متخصص تعیین میشود.
نیاز به مشاوره دارید؟
بارداری و ید درمانی:
آیا بعد از ید درمانی میتوان باردار شد؟
بسیار مهم است که درصورت احتمال بارداری و یا بارداری یددرمانی انجام ندهید. قبل از درمان، به عنوان یک اقدام ایمنی، آزمایش بارداری در بخش از شما گرفته خواهد شد و اگر باردار باشید، در این پذیرش، ید رادیواکتیو تجویز نخواهد شد. اکیداً توصیه میشود تا زمانی که یددرمانی و اسکنها تمام نشده و پزشک متخصص شما اجازه نداده است، باردار نشوید. در عین حال، باید از یک روش پیشگیری از بارداری مطمئن استفاده کنید. اگر در حال شیردهی هستید، باید حداقل هشت هفته قبل از درمان با ید رادیواکتیو، شیردهی را متوقف کنید.
آیا ید درمانی در توانایی من برای بچه دار شدن تاثیر خواهد داشت؟
درطولانی مدت باروری شما تحت تاثیر قرار نخواهد گرفت. ممکن است دوره های قاعدگی چند ماه بعد از جراحی، یددرمانی و یا تغییر در قرص های هورمون تیروئید متوقف و یا نامنظم شود.
آیا ید درمانی روی اسپرم اثر خواهد گذاشت؟
بله، یددرمانی میتواند روی کیفیت اسپرم اثر بگذارد و توصیه میشود بیماران تا چهار ماه پس از آن از اقدام برای بچه دار شدن جلوگیری کنند.
باروری شما در درازمدت نباید تحت تأثیر قرار گیرد، اما در صورت نیاز به درمانهای مکرر با ید رادیواکتیو، ممکن است خطر بسیار کمی برای باروری وجود داشته باشد. قبل از درمان با ید رادیواکتیو، میتوان بانک اسپرم ترتیب داد.
اگر در خانه کودک داشته باشم چه؟
قوانین مربوط به تشعشات برای کودکان به علت حساس تر بودن آن ها سختگیرانه تر است. کودکانتان نمیتوانند در زمان بستری بودن شما به ملاقات شما بیایند. وقتی به خانه میروید، ممکن است محدودیتهایی در مورد میزان تماس فیزیکی شما با آنها وجود داشته باشد. به همین دلیل توصیه میشود که فرزندانتان حداقل برای هفته اول پس از ترخیص از بیمارستان، در مکانی متفاوت از شما بمانند
دریافت نوبت آنلاین ید درمانی
برای دریافت نوبت ید درمانی دیگر نیازی نیست برای پیدا کردن مرکز مناسب و هماهنگی زمان درمان، وقت زیادی صرف کنید. در بی نوبت میتوانید مراحل دریافت نوبت ید رادیواکتیو (ید-۱۳۱) را بهصورت آنلاین انجام دهید و بر اساس موقعیت مکانی و بیمه خود، مرکز درمانی مناسب را انتخاب کنید.
مراحل دریافت نوبت ید درمانی در بی نوبت:
ثبتنام در بی نوبت و وارد کردن اطلاعات تماس
بارگذاری نسخه پزشک
انتخاب نزدیکترین و بهترین مرکز ید درمانی بر اساس موقعیت مکانی و بیمه
انتخاب زمان مناسب برای انجام ید درمانی
ثبت و تأیید نوبت
مراجعه به مرکز درمانی و انجام ید درمانی
با استفاده از این فرایند، میتوانید مسیر دریافت نوبت آنلاین ید درمانی را سادهتر و سریعتر طی کنید و پیش از مراجعه، اطلاعات لازم برای انتخاب مرکز و زمان مناسب را در اختیار داشته باشید.
برای دریافت نوبت ید درمانی، همین حالا در بی نوبت ثبتنام کنید و نوبت خود را آنلاین دریافت کنید.
با علائم و احساس ناخوشی بعد از ید درمانی چه کنیم؟
بسیار بعید است که یددرمانی باعث احساس ناخوشی در شما شود. اگر احساس ناخوشی کردید، به پزشک مراجعه کنید و به آنها بگویید که "یددرمانی برای پرکاری تیروئید" داشتهاید.
علائمی مانند سرگیجه، استفراغ، بیرون روی و اسهال، تپش قلب، شل شدن عضلات را جدی بگیرید.
اگر ظرف ۴۸ ساعت پس از درمان استفراغ کردید، لطفاً فوراً برای مشاوره و دستورالعملهای بیشتر با بخش فیزیک پزشکی تماس بگیرید زیرا استفراغ رادیواکتیو خواهد بود.
جمعبندی
ید درمانی با ید رادیواکتیو (ید-۱۳۱) یکی از روشهای مؤثر برای درمان برخی بیماریهای تیروئید، از جمله سرطان تیروئید و پرکاری تیروئید است. رعایت نکات لازم قبل و بعد از درمان میتواند به افزایش اثربخشی درمان و کاهش تماس اطرافیان با پرتو کمک کند.
اگر پزشک ید درمانی را برای شما تجویز کرده است، میتوانید با بررسی مدارک پزشکی و انتخاب مرکز مناسب، روند دریافت نوبت را سادهتر کنید.
برای دریافت نوبت ید درمانی، همین حالا در بی نوبت ثبتنام کنید و مسیر درمان خود را سریعتر آغاز کنید.
دیدگاهها و پرسشها